Category: class 9 Quick revision notes

Chapter-12 अन्वयः (Anvayah) Quick Revision Notes | Class 9th Sanskrit (Sharada) Summary

कक्षा ९ संस्कृत – परिशिष्टम् १ : अन्वयः – सारांश कक्षा ९ • संस्कृत • परिशिष्टम् १ अन्वयः ✍️ आसान भाषा में पूरा सारांश (Handwritten Notes Style) विषय : श्लोकों में पदों का पारस्परिक सम्बन्ध जानकर अर्थ समझने की विधि परिशिष्ट का परिचय संस्कृत के श्लोकों में कर्तृपद, कर्मपद, तृतीयादि विभक्त्यन्त पद, क्रियापद, विशेषण आदि…

Read More

Chapter-10 णमो अरिहन्ताणम् (Namo Arihantanam) Quick Revision Notes | Class 9th Sanskrit (Sharada) Summary

कक्षा ९ संस्कृत – पाठ १० : णमो अरिहन्ताणम् – सारांश कक्षा ९ • संस्कृत • दशमः पाठः णमो अरिहन्ताणम् ✍️ आसान भाषा में पूरा पाठ-सार (Handwritten Notes Style) कथावस्तु : आदि तीर्थंकर ऋषभदेव (आदिनाथ) का जीवन-चरित्र और जैन धर्म का परिचय पाठ का परिचय यह पाठ ऋषभदेव / आदिनाथ के जीवन पर आधारित है,…

Read More

Chapter-9 कृतं प्रतिकृतं भूयादेष धर्मः सनातनः (Kritam Pratikritam Bhuyad Esha Dharmah Sanatanah) Quick Revision Notes | Class 9th Sanskrit (Sharada) Summary

कक्षा ९ संस्कृत – पाठ ९ : कृतं प्रतिकृतं भूयादेष धर्मः सनातनः – सारांश कक्षा ९ • संस्कृत • नवमः पाठः कृतं प्रतिकृतं भूयादेष धर्मः सनातनः ✍️ आसान भाषा में पूरा पाठ-सार (Handwritten Notes Style) रूपक अंश — “एकचक्रम्” (लेखक : महामहोपाध्याय श्रीरङ्गनाथशर्मा) | कथावस्तु : महाभारत का बकासुर-वध प्रसंग पाठ का परिचय यह पाठ…

Advertisement
Read More

Chapter-11 वर्णोच्चारण-शिक्षा २ (Varnochcharan Shiksha 2) Quick Revision Notes | Class 9th Sanskrit (Sharada) Summary

🗣️ एकादशः पाठः · कक्षा ९ संस्कृत वर्णोच्चारण-शिक्षा २ Handwritten-style Summary ✍️ (स्थान, करण, आभ्यन्तर-प्रयत्न) 1️⃣ वर्ण-उच्चारण के 3 आवश्यक तत्त्व (क) स्थानम्मुख के अन्दर वह जगह जहाँ ध्वनि बनती है — कण्ठ, तालु, मूर्धा, दन्त, ओष्ठ, नासिका (कुल 6 स्थान) (ख) करणम्वह अंग जो स्थान को छूता है — जिह्वा के भाग, ओष्ठ आदि…

Read More

Chapter-16 धातुरूपाणि (Dhaturupani) Quick Revision Notes | Class 9th Sanskrit (Sharada) Summary

📌 परिशिष्टम् ५ · कक्षा ९ संस्कृत धातुरूपाणि — Chapter Summary Handwritten-style Quick Notes ✍️ (पञ्चलकार + णिच् + विशिष्ट आत्मनेपदी धातु) 1️⃣ णिच्-प्रत्यय (प्रेरणार्थक धातु) जब किसी धातु से “करवाना/प्रेरित करना” का भाव लाना हो तो णिच् प्रत्यय जोड़ते हैं। इससे धातु में गुण/वृद्धि होकर नई प्रेरणार्थक धातु बनती है। पठ् + णिच् =…

Read More

Chapter-15 शब्दरूपाणि (Shabdarupani) Quick Revision Notes | Class 9th Sanskrit (Sharada) Summary

📌 परिशिष्टम् ४ · कक्षा ९ संस्कृत शब्दरूपाणि — Chapter Summary Handwritten-style Quick Notes ✍️ (सारे शब्दरूप एक जगह याद करें) 1️⃣ इस अध्याय में क्या है? इस Appendix में असाधारण/विशेष शब्दों के रूप दिए गए हैं जो सामान्य अकारान्त शब्दों (जैसे रामः) से अलग चलते हैं। इन्हें व्यंजनान्त (हलन्त) शब्द कहते हैं। 2️⃣ पुंलिङ्ग…

Advertisement
Read More

Chapter-14 वाच्यम् (Vaachyam) Quick Revision Notes | Class 9th Sanskrit (Sharada) Summary

📌 परिशिष्टम् ३ · कक्षा ९ संस्कृत वाच्यम् — Chapter Summary Handwritten-style Quick Notes ✍️ (कर्तृ / कर्म / भाव वाच्य पूरा एक जगह) 1️⃣ वाच्य के 3 प्रकार (प्रयोग) कर्तरि प्रयोग(कर्तृवाच्य) कर्मणि प्रयोग(कर्मवाच्य) भावे प्रयोग(भाववाच्य) 2️⃣ कर्तृवाच्यम् कर्ता → प्रथमा विभक्ति कर्म → द्वितीया विभक्ति क्रियापद कर्तृपद के अनुसार (वचन व पुरुष दोनों में)…

Read More

Chapter-13 समासः (Samas) Quick Revision Notes | Class 9th Sanskrit (Sharada) Summary

📌 परिशिष्टम् २ · कक्षा ९ संस्कृत समासः — Chapter Summary Handwritten-style Quick Notes ✍️ (पूरा chapter एक नज़र में) 1️⃣ समास किसे कहते हैं? समसनं समासः भवति — अर्थात् दो, तीन या अनेक अर्थयुक्त पदों का मिलकर एक पद बन जाना ही “समास” है। उदा. — महा + पुरुष = महापुरुषः ध्यान रहे: समास…

Read More

Chapter-8 अष्टमः पाठः – अन्नाद् आनन्दं प्रति (Anantaad Anandam Prati) Quick Revision Notes | Class 9th Sanskrit (Sharada) Summary

🕉️ अष्टमः पाठः · कक्षा ९ संस्कृत अन्नाद् आनन्दं प्रति Handwritten-style Summary ✍️ (तैत्तिरीयोपनिषद् — भृगु-वरुण संवाद) 1️⃣ पाठ का परिचय यह पाठ तैत्तिरीयोपनिषद् पर आधारित है — जिसमें वरुण अपने पुत्र भृगु को ब्रह्मज्ञान प्राप्ति हेतु बार-बार तपस्या करने को कहते हैं। यह पितापुत्रसंवाद रूप में लिखा गया है। 2️⃣ पंचकोश — क्रमिक विकास…

Advertisement
Read More

Chapter-7 सप्तमः पाठः – उपायं चिन्तयेत् प्राज्ञस्तथापायं च चिन्तयेत् (Upayam Chintayet Praajnah Tatha Apayam Cha Chintayet) Quick Revision Notes | Class 9th Sanskrit (Sharada) Summary

📖 सप्तमः पाठः · कक्षा ९ संस्कृत उपायं चिन्तयेत् प्राज्ञस्तथापायं च चिन्तयेत् Handwritten-style Story Summary ✍️ (पञ्चतन्त्र आधारित पाठ) 1️⃣ पाठ का स्रोत यह कथा पञ्चतन्त्र के प्रथम तन्त्र “मित्रभेदः” से ली गई है। लेखक — विष्णुशर्मा। इसमें एक माँ अपने बालक को नीतिशिक्षा देने के लिए यह कथा सुनाती है। 2️⃣ कथा-सार (Story Summary)…

Read More
error: Content is protected !!