Category: Class 8

परिशिष्टम् ३ – “धातुरूपाणि” (Dhāturūpāṇi) Class 8th Sanskrit (Deepakam) NCERT Solution

परिशिष्टम् ३ — धातुरूपाणि — सम्पूर्ण सङ्ग्रहः कक्षा ८ · संस्कृतम् · दीपकम् · परिशिष्टम् ३ धातुरूपाणि यह परिशिष्ट संस्कृत क्रिया-रूपों (धातु-रूपाणि) की सम्पूर्ण सन्दर्भ-तालिकाएँ प्रस्तुत करता है — परस्मैपद के 7 धातु (भू, गम्, पा, नी, स्था, दृश्, इष्) तथा आत्मनेपद के 2 धातु (सेव्, लभ्), प्रत्येक को पाँचों प्रमुख लकारों (काल/भाव) में। पञ्च…

Read More

परिशिष्टम् 2 – “व्याकरणम्” (Vyākaraṇam) Class 8th Sanskrit (Deepakam) NCERT Solution

परिशिष्टम् २ — शब्दरूपाणि — सम्पूर्ण सङ्ग्रहः कक्षा ८ · संस्कृतम् · दीपकम् · परिशिष्टम् २ शब्दरूपाणि यह परिशिष्ट संज्ञा, सर्वनाम, संख्यावाची तथा कृदन्त शब्दों के सम्पूर्ण रूप-परिवर्तन (declension) की सन्दर्भ-तालिकाएँ प्रस्तुत करता है — इकारान्त/उकारान्त नपुंसकलिङ्ग से लेकर संख्यावाची शब्दों तक, कुल 24 पूर्ण शब्दरूप-सारणियाँ एक ही स्थान पर। नपुंसकलिङ्गः: दधि, वारि, मधु पुंलिङ्गः:…

Read More

परिशिष्टम् १ – “व्याकरणम्” (Vyākaraṇam) Class 8th Sanskrit (Deepakam) NCERT Solution

परिशिष्टम् १ — व्याकरणम् — सम्पूर्ण सङ्ग्रहः कक्षा ८ · संस्कृतम् · दीपकम् · परिशिष्टम् १ व्याकरणम् यह परिशिष्ट संस्कृत व्याकरण के चार स्तम्भों — उपसर्ग, प्रत्यय, विभक्ति तथा सन्धि — का सुव्यवस्थित, सोदाहरण संग्रह है। यहाँ पाठ्यपुस्तक की सम्पूर्ण सामग्री को स्पष्ट तालिकाओं, चित्रों व स्मरण-सुलभ रूप में प्रस्तुत किया गया है। विषयाः: उपसर्गः…

Read More

त्रयोदशः पाठः – “वर्णोच्चारण-शिक्षा” (Varṇocchāraṇa-Śikṣā) Class 8th Sanskrit (Deepakam) NCERT Solution

वर्णोच्चारण-शिक्षा १ — त्रयोदशः पाठः — समाधानानि कक्षा ८ · संस्कृतम् · दीपकम् · त्रयोदशः पाठः वर्णोच्चारण-शिक्षा १ इस पाठ में हम जानेंगे कि मनुष्य के शरीर में ध्वनि कैसे उत्पन्न होती है — नाभि-प्रदेश से लेकर आस्य (मुख) तक की पूरी यात्रा, तथा वर्णों के उच्चारण में स्थान (Place) और करण (Tool) की भूमिका।…

Read More

द्वादशः पाठः – “सम्यग्वर्णप्रयोगेण ब्रह्मलोके महीयते” (Samyagvarṇaprayogeṇa Brahmaloke Mahīyate) Class 8th Sanskrit (Deepakam) NCERT Solution

सम्यग्वर्णप्रयोगेण ब्रह्मलोके महीयते — द्वादशः पाठः — समाधानानि कक्षा ८ · संस्कृतम् · दीपकम् · द्वादशः पाठः सम्यग्वर्णप्रयोगेण ब्रह्मलोके महीयते इन्द्र और वृत्रासुर की कथा के माध्यम से यह पाठ बताता है कि उच्चारण की एक छोटी-सी त्रुटि भी अर्थ का अनर्थ कर सकती है। अच्छे पाठक के छह गुण, अधम पाठक के छह दोष,…

Read More

एकादशः पाठः – “समित्रिमेव कुरु त्यागः (ख-भागः)” (Samitrimeva Kuru Tyāgaḥ (Kha-Bhāgaḥ)) Class 8th Sanskrit (Deepakam) NCERT Solution

सन्निमित्ते वरं त्यागः (ख-भागः) — एकादशः पाठः — समाधानानि कक्षा ८ · संस्कृतम् · दीपकम् · एकादशः पाठः सन्निमित्ते वरं त्यागः (ख-भागः) वीरवर, उसके पुत्र शक्तिधर, पत्नी वेदरता, पुत्री वीरवती — और अन्ततः स्वयं राजा शूद्रक — सभी अपना सर्वस्व देवी सर्वमङ्गला को अर्पित करने को तत्पर हो जाते हैं। त्याग व स्वामिभक्ति की इस…

Read More

दशमः पाठः – “समित्रिमेव कुरु त्यागः (क-भागः)” (Samitrimeva Kuru Tyāgaḥ (Ka-Bhāgaḥ)) Class 8th Sanskrit (Deepakam) NCERT Solution

सन्निमित्ते वरं त्यागः (क-भागः) — दशमः पाठः — समाधानानि कक्षा ८ · संस्कृतम् · दीपकम् · दशमः पाठः सन्निमित्ते वरं त्यागः (क-भागः) राजा शूद्रकः, स्वामिभक्त राजपुत्र वीरवरः, एवं देवी राजलक्ष्मीः — कर्तव्यनिष्ठा एवं स्वामिभक्ति की यह अमर कथा ‘हितोपदेश’ से ली गई है। इस पाठ के इनटेक्स्ट व्याकरण-बिन्दुओं तथा सभी ७ अभ्यासों के विस्तृत उत्तर…

Read More

नवमः पाठः – “कोऽड्कः? कोऽड्कः? कोऽड्कः?” (Ko’ḍkaḥ? Ko’ḍkaḥ? Ko’ḍkaḥ?) Class 8th Sanskrit (Deepakam) NCERT Solution

कोऽरुक्? कोऽरुक्? कोऽरुक्? — नवमः पाठः — समाधानानि कक्षा ८ · संस्कृतम् · दीपकम् · नवमः पाठः कोऽरुक् ? कोऽरुक् ? कोऽरुक् ? कोऽरुक्?कोऽरुक्?कोऽरुक्? भगवान् धन्वन्तरिः शुकरूपं धृत्वा सर्वश्रेष्ठं वैद्यं अन्विष्यन् भारतवर्षे भ्रमति। अन्ततः आचार्यः वाग्भटः एव उत्तमं उत्तरं ददाति — हितभुक्, मितभुक्, ऋतुभुक्। इस पाठ के सभी इनटेक्स्ट व अभ्यास प्रश्नों के विस्तृत व…

Read More

अष्टमः पाठः – “पश्यत कोणमेषां भारतीयस्य मनोहरम्” (Paśyata Koṇameṣāṁ Bhāratīyasya Manoharam) Class 8th Sanskrit (Deepakam) NCERT Solution

पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम् — सम्पूर्ण समाधानम् दीपकम् · कक्षा ८ · अष्टमः पाठः पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम् सम्पूर्ण समाधानम् — Full Solutions इस पाठ में भारत के पूर्वोत्तर राज्यों — प्रसिद्ध ‘सप्तभगिनी एवं एक भ्राता’ (सिक्किम सहित आठ राज्य) — का सुन्दर वर्णन कक्षा-संवाद के माध्यम से किया गया है। यहाँ पाठ-परिचय, संवाद, शब्दार्थ,…

Read More
error: Content is protected !!