July 10, 2026
सम्यग्वर्णप्रयोगेण ब्रह्मलोके महीयते — द्वादशः पाठः — समाधानानि कक्षा ८ · संस्कृतम् · दीपकम् · द्वादशः पाठः सम्यग्वर्णप्रयोगेण ब्रह्मलोके महीयते इन्द्र और वृत्रासुर की कथा के माध्यम से यह पाठ बताता है कि उच्चारण की एक छोटी-सी त्रुटि भी अर्थ का अनर्थ कर सकती है। अच्छे पाठक के छह गुण, अधम पाठक के छह दोष,…
Read More
July 10, 2026
सन्निमित्ते वरं त्यागः (ख-भागः) — एकादशः पाठः — समाधानानि कक्षा ८ · संस्कृतम् · दीपकम् · एकादशः पाठः सन्निमित्ते वरं त्यागः (ख-भागः) वीरवर, उसके पुत्र शक्तिधर, पत्नी वेदरता, पुत्री वीरवती — और अन्ततः स्वयं राजा शूद्रक — सभी अपना सर्वस्व देवी सर्वमङ्गला को अर्पित करने को तत्पर हो जाते हैं। त्याग व स्वामिभक्ति की इस…
Read More
July 9, 2026
सन्निमित्ते वरं त्यागः (क-भागः) — दशमः पाठः — समाधानानि कक्षा ८ · संस्कृतम् · दीपकम् · दशमः पाठः सन्निमित्ते वरं त्यागः (क-भागः) राजा शूद्रकः, स्वामिभक्त राजपुत्र वीरवरः, एवं देवी राजलक्ष्मीः — कर्तव्यनिष्ठा एवं स्वामिभक्ति की यह अमर कथा ‘हितोपदेश’ से ली गई है। इस पाठ के इनटेक्स्ट व्याकरण-बिन्दुओं तथा सभी ७ अभ्यासों के विस्तृत उत्तर…
Read More
July 9, 2026
कोऽरुक्? कोऽरुक्? कोऽरुक्? — नवमः पाठः — समाधानानि कक्षा ८ · संस्कृतम् · दीपकम् · नवमः पाठः कोऽरुक् ? कोऽरुक् ? कोऽरुक् ? कोऽरुक्?कोऽरुक्?कोऽरुक्? भगवान् धन्वन्तरिः शुकरूपं धृत्वा सर्वश्रेष्ठं वैद्यं अन्विष्यन् भारतवर्षे भ्रमति। अन्ततः आचार्यः वाग्भटः एव उत्तमं उत्तरं ददाति — हितभुक्, मितभुक्, ऋतुभुक्। इस पाठ के सभी इनटेक्स्ट व अभ्यास प्रश्नों के विस्तृत व…
Read More
July 7, 2026
पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम् — सम्पूर्ण समाधानम् दीपकम् · कक्षा ८ · अष्टमः पाठः पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम् सम्पूर्ण समाधानम् — Full Solutions इस पाठ में भारत के पूर्वोत्तर राज्यों — प्रसिद्ध ‘सप्तभगिनी एवं एक भ्राता’ (सिक्किम सहित आठ राज्य) — का सुन्दर वर्णन कक्षा-संवाद के माध्यम से किया गया है। यहाँ पाठ-परिचय, संवाद, शब्दार्थ,…
Read More
July 7, 2026
मञ्जुलमञ्जूषा सुन्दरसुरभाषा — सम्पूर्ण समाधानम् दीपकम् · कक्षा ८ · सप्तमः पाठः मञ्जुलमञ्जूषा सुन्दरसुरभाषा सम्पूर्ण समाधानम् — Full Solutions संस्कृत-दिवस के अवसर पर दो सखियों के संवाद से आरम्भ होकर, यह पाठ संस्कृत भाषा की महिमा में रचित चार सुन्दर पद्यों के माध्यम से इसकी प्राचीनता, समृद्धि व गौरव का वर्णन करता है। यहाँ संवाद,…
Read More
July 7, 2026
डिजिभारतम् – युगपरिवर्तनम् — सम्पूर्ण समाधानम् दीपकम् · कक्षा ८ · षष्ठः पाठः डिजिभारतम् – युगपरिवर्तनम् सम्पूर्ण समाधानम् — Full Solutions नवदेहली स्थित प्रधानमन्त्रि-सङ्ग्रहालय की यात्रा के माध्यम से इस पाठ में डिजिटल भारत अभियान (Digital India) — हॉलोग्राम, AR/VR, कृत्रिम-बुद्धि, UPI, फ़ास्टैग, डिजी-लॉकर आदि तकनीकों — का सरल संस्कृत में परिचय दिया गया है।…
Read More
July 7, 2026
गीता सुगीता कर्तव्या — सम्पूर्ण समाधानम् दीपकम् · कक्षा ८ · पञ्चमः पाठः गीता सुगीता कर्तव्या सम्पूर्ण समाधानम् — Full Solutions कुरुक्षेत्र में गीता-जयन्ती महोत्सव के अवसर पर पिता-पुत्र (रमेश) के संवाद के माध्यम से श्रीमद्भगवद्गीता के आठ प्रसिद्ध श्लोकों का परिचय दिया गया है। यहाँ संवाद, श्लोक-व्याख्या, शब्दार्थ, व्याकरण-सूत्र, गीता का परिचय (अठारह अध्याय)…
Read More
July 7, 2026
प्रणम्यो देशभक्तोऽयं गोपबन्धुर्महामनाः — सम्पूर्ण समाधानम् दीपकम् · कक्षा ८ · चतुर्थः पाठः प्रणम्यो देशभक्तोऽयं गोपबन्धुर्महामनाः सम्पूर्ण समाधानम् — Full Solutions यह पाठ उत्कलमणि गोपबन्धु दास के जीवन पर आधारित है — एक शिक्षक-छात्र संवाद के माध्यम से ओडिशा के इस महान समाजसेवक, स्वतन्त्रता सेनानी व दीनबन्धु के त्याग व सेवाभाव की कहानी प्रस्तुत की…
Read More
July 7, 2026
सुभाषितरसं पीत्वा जीवनं सफलं कुरु — सम्पूर्ण समाधानम् दीपकम् · कक्षा ८ · तृतीयः पाठः सुभाषितरसं पीत्वा जीवनं सफलं कुरु सम्पूर्ण समाधानम् — Full Solutions इस पाठ में नातिनी व पितामही के संवाद के माध्यम से सुभाषितों का परिचय दिया गया है, तथा भारतीय ज्ञान-परम्परा के आठ प्रसिद्ध नीति-श्लोक (विष्णुपुराण, हितोपदेश, भर्तृहरि, चाणक्यनीति आदि से)…
Read More